Moliant i Ddewi (Dafydd Llwyd Mathafarn)
golygwyd gan Eurig Salisbury
Peniarth 77, 290‒3
Nodiadau
Casgliad o destunau llenyddol yn llaw Thomas Wiliems. Gwnaeth Thomas ddau
gywiriad i’r testun (gw. llau. 12 a 34).
290
ODl Dewi
Dewi cyn d’eni cad
ordeiniaw man
Mynyw ith weddiaw
a phatric aeth i
drigaw
o vynyw dros yr hafn
draw
5Ban ddoeth Nonn ir
deml vvn ddiwair veichioc
o dwysoc dewisair
aeth y prelat oi
gadair
eb allv pregethû
gair
Dûw ath ddonies ar y
dydd ith aned
10pan ith enwyd
Davydd
rhoist ir dall
rhyw ystyr dydd
ei drem eb ddim
godryemydd
Rhann or dorth
gann ar ginio a lewaist
oedd le eb
wenwyno
15ath ci cyn torri
vn tro
ath vran aeth i
varw yno
Bleûddydd a wnaeth
bennaeth bûdd
yr ennaint ynddi
rinwedd
i gael adwyth or
gwledydd
20bendigaist hyd ban
digiodd
y dwfr praff difai
ar pridd
er iechyd ir bydd
y Badd
Er dy vagv yn gv
yn oed gwr o grefydd
cyn gryfed a
milwr
25ansodd ni mynodd
meinwr
ni bv raid ond
bara dwr
y ddoe[.]dd ith
bregeth ryw ddydd ith ganmol
wyth vgeinmil
ddavydd
doeth hyddod o
gysgod gwydd
30draw i wrandaw yr
vndydd
291
Cof ydyw yn ol
cyfodi yn wir
dan oror Cwm
brevi
yn dir tew dan dy
draed ti
yn ddaear yrn llan
ddewi
35Dewi lle’r wyd aed
oll yr iaith
dyvod y mae rhyw
advyd maith
term anghyfiaith
trwm ywn ghofion
dir i Gymbrû rhag
dryc ambraint
draw dy voli drûd
oveiliaint
40ag wylo or naint a
galw ar Nonn
llawer gweddi rhag
llwyr godded
a blin oeddyn eb
le nodded
dygn in rhodded
dwg ni’n rhyddion
Sawl y sydd a vû
ag a vydd
45pob doeth pob dydd
in rhoed ni’n rhydd
at pap y ffydd aed
pawb ai ffon
dyma’r amser y
daw’r ymswrn
a dewr yn ddic a
dûr yn i ddwrn
enwir swrn yn yr
oes hon
50maen tagos term o
manegir
y wadd a ladd ac a
leddir
ef a welir mawr
ofolan
Gwyr aflonydd
gwae’r vel ynys
55a braw dyrys rhwng
brodorion
a chwys ar grys a
chis ar groen
a dwfr ymhais a
deifr ymhoen
a hoen a goroen ar
y gwirion
A bwrw y dreth a
bair y drin
60i drwsio gwyr ar
draws gwerin
i wlad y gwin
vlodaû gwynion
Gwelwch roi’r maes
a gweilch or mor
a lliwio Temys
oerllyd tymor
a bwrw blaenor
barabl vnion
292
65yn y dwyrain
ganiad araûl
a chleddau hir
ymachlûdd haûl
y mwya ei draûl
ymyd ar on
daû a welwn yn
dïalwyr
o ddaû efyn yn
gofyn gwyr
70daroganwyr mewn
dûr gwynion
Gwyr a barant gan
aberoedd
er bateilio ir
bateloedd
o dû’r moroedd i
dir Meirion
provi llyfnû prif
holl hafnaû
75wrth i dial byrth
y deaû
o Gleddaû hydd
Gelyddon
A llygrû dinas
lloegr y danadd
a gyrrv’r byd ac
oeri r Badd
a chilio’r wadd
vwchel roddion
80llawer vrddol mawr
i ddolûr
llawer dûc hael
llwyr y daw cûr
llawer gwaew dûr a
llûric drom
llawer baner ir
llawr bevnydd
llawer gawr vawr
yn lloegr vydd
85lle mae brav gwydd
llyma n llwm bric on
dewi’r ydym er dy
radav
bywyd airwir ar
baderaû
y gweneraû ac yn
wirion
Ith weddiaw
weithian ddewi
90rhydyd vnwaith
rhyw dadeni
ith rieni athro
vnion
Ac yleni dysgwyl
Wynedd
y cawn weled cann
nialedd
yn gelanedd yn
gelynion
293
95Gelynion a drig y
leni ym maes
cyn diwedd mis
medi
pob tir maith pawb
on iaith ni
pob tûedd pawb at
dewi
dd llwyd lln’ ap
Gruff’